دیکشنری تخصصی قارچ دکمه ای:
کنترل آفات و بیماری های قارچ
جنس پلئوروتوس داراي گونه هاي بسياري از جمله هايپسيزيگوس اولماريوس3 مي باشد كه پرورش آن بسيار كم هزينه و راحت است.طول دوره پرورش اين قارچ بستگي به . .
فھرست
مقدمه
کنترل آفات و بیماری ھا
عمده ترین حشره کُ ش
کنه کُش ھا
قارچ کُش ھا
آفات
بیماری فیزیولوژیکی
روش ھای کنترل بیماری
بیماری ھای ویروسی
بیماری ھای باکتریایی
راه ھای انتقال بیمار ی
بیماری ھا
بیماری ھای قارچی
بیماری ھای اِسپان قارچ خوراک ی
بررسي اثر كاربرد ضايعات برگ خرما و نیتروژن بر روي میزان محصول قارچ صدفي گونه
مواد و روش ھا
نتايج و بحث
جدول تجزيه واريانس عملكردمحصول در برداشت او ل
جدول تجزيه واريانس عملكردمحصول در برداشت دوم
٢
مقدمه :
تاريخ مصرف قارچ ھاي خوراكي به عنوان غذا و دارو به زماني بسیار دور بر مي گردد و حتي انسان ھاي
نخستین نیز از خواص ويژه قارچ ھا اطلاع داشته اند . از معروف ترين انواع قارچ ھاي خوراكي مي توان به
قارچ ھاي دكمه اي ١ و صدفي ٢ اشاره كرد . وجود گرما و ھواي مرطوب در مناطق گرمسیري و نیمه
گرمسیري محدوديت ھاي عمده اي در امر كشت و پرورش بسیاري از قارچ ھاي خوراكي بوجود مي آورد در
حالیكه قارچ صدفي علاوه بر مناسب بودن براي مناطق گرمسیري و نیمه گرمسیري ھزينه تولید كمتري
نسبت به ساير قارچ ھاي خوراكي دارا مي باشد كه اين امر به دلیل راندمان بیولوژيكي و قدرت ساپروفیتي
بالاي آن و تبديل ضايعات كم ارزش كشاورزي به مواد باارزشي مانند پروتئین ھا ،املاح معدني ، ويتامین ھا
و مواد دارويي متنوع مي باشد . ھمچنین پس از پايان دوره پرورش اين قارچ مي توان از آنزيمھاي تولیدي
قارچ براي تجزيه لیگنوسلولز، استفاده كردو ازباقیمانده ي بستراين قارچ مي توان به عنوان كودبرگ و يا
.( خوراك دام استفاده نمود( ١،٤ و ٥
جنس پلئوروتوس داراي گونه ھاي بسیاري از جمله ھايپسیزيگوس اولماريوس ٣ مي باشد كه پرورش آن
بسیار كم ھزينه و راحت است.طول دوره پرورش اين قارچ بستگي به مواد مصرفي بستر و شیوه اعمال
مديريت دارد و شامل سه مرحله عمده مي باشد: در مرحله پنجه دواني درجه حرارت محیط حدود ٢٥ درجه
سانتي گراد و رطوبت ٨٥ تا ٩٠ درصد است . پس از گذشت حدود ٢ ھفته كیسه ھاي پلاستیكي را باز
كرده و درجه حرارت را بین ١٥ تا ٢٠ درجه سانتیگراد و رطوبت را ٩٠ تا ٩٥ درصد تنظیم مي كنیم و نیاز نوري
قارچ نیز مد نظر گرفته مي شود . ھنگامي كه گره ھاي اولیه قارچ تشكیل شد مرحله سوم كه تشكیل
اندام باردھي مي باشد آغاز مي شود .اين مرحله از ساير مراحل كوتاه تر مي باشد .
در زمینه تعیین مواد مناسب بسترقارچ ھاي جنس پلئوروتوس پژوھش ھاي بسیاري انجام گرفته است .
در يكي از اين پژوھش ھا نشان داده شده كه عملكرد حاصل ازتیمار تركیبي ضايعات دانه پنبه ، كاه گندم ١ و
سنگ آھك بیشتراز ساير تركیبات تیماري میباشد( ٦) . گروھي ديگر نیز بر روي اندازه كاه گندم و برنج
مصرفي در بستر پرورش اين قارچ پژوھشھايي انجام دادند كه نتايج آنھا نشان داد اندازه كاه در سرعت رشد
و میزان عملكرد تاثیر مي گذارد و در كاه ھاي خرد نشده محصول بیشتر واز سرعت رشد بالاتري
1-Button mushroom(agaricus sp.)
2-Oyster mushroom(pleurotus sp.)
3-Pleurotus hypsizygus ulmarius
٣
برخورداربوده است ( ٧) . درتحقیقي ديگربا استفاده از ضايعات كاغذ باطله ، برگ پوسیده وكود مرغ (به
. ( عنوان منبع نیتروژن) نسبت به كاغذ باطله عملكرد كاھش يافت ( ٢
ھدف كلي از اين تحقیق استفاده از ضايعات برگ خرما ٢ به ھمراه كاه گندم و تعیین نقش نیتروژن در
میزان محصول قارچ صدفي مي باشد.
» کنترل آفات و بیماری ھا «
استفاده از قارچ کُش ھا، باکتری کُش ھا آب کُلُردار و حشره کُش ھا در کنترل آفات
و بیماری ھای قارچ خوراکی موضوعی کاملاً اختصاصی است. زیرا میزبان و ھم
پاتوژن ھر دو میکرواُرگانیسم ھستند، تعداد نسبتاً کمی از ترکیبات شیمیایی
اختصاصی می باشند.
عمده ترین حشره کُش ھای مورد استفاده عبارتند از :
دیازنون
مالاتیون
لِندین
سِوین – اسم تجاری ( کارباریل ) – برای مبارزه با حلزون و کرم برگ خوار
تیونازین
آترازول
پِری میفوس مِتیل
گوزاتیون
که در ضدعفونی سطح بسترھای کمپوست و کنترل حشرات به کار می رود.
کنه کُش ھا:
نیسرون
آبامِکتین
1-Wheat straw
2-Date leaf residual
3-Growth room
4- Completey Randomized Design (RCD)
5-Benomyl
٤
نئورون – اسم ایرانی ( برو مو پُروپیلات )
اورتوس بسیار خوب است
تترادیفون
قارچ کُش ھا:
زینِب
کاپتان
مانکوزب
بنومیل
کاربندازیم ( باوِستین )
مانِب
کار بکسین
تیابندازول
پُرُ کُلُراز منگنز
و غیره قارچ کش می باشند که در کنترل بیماری ھای قارچی مورد استفاده قرار می گیرند.
کُلُرین یک باکتری کُش قویع و مفید برای کنترل لکه باکتریایی مورد استفاده قرار می گیرد
ھنوز ھیچ نوع ترکیب شیمیایی مفیدی برای کنترل بیماری ھای ویروسی شناخته نشده است.
» آفات «
١. مگس ھا: معمولاً در روی کمپوست خاک پوششی یا در روی قارچ ھای خوراکی تخم ریزی می کنند و
در شرایط طبیعی تخم ھا در مدت ٤ تا ٥ روز تفریخ شده و تبدیل به لارو می شود. لاروھا با تغذیه خود دالان
ھایی درون ساقه و کلاھک قارچ به وجود می آورند. سپس به درون خاک پوششی نفوذ کرده و در داخل
خاک پوششی و کمپوست تبدیل به شفیره می شود. مگس بالغ خسارت چندانی به بار نمی آورد اما می
تواند به عنوان ناقل قارچ حباب تر یا حباب خشک، عامل لکه باکتریایی و کنه ھا عمل کند. خسارت عمده به
وسیله لارو مگس در بسترھا بیشتر گزارش می شود و باعث کاھش ارزش اقتصادی آن می شود.
٥
٢. زنبورھا: بعضی از گونه ھای زنبور مھم ترین آفات قارچ ھای خوراکی به حساب می آیند. لارو این
زنبورھا مسلیوم ھای موجود در کمپوست را کاملاً از بین می برند، ھمچنین با تغذیه از کلاھک ھا در آنھا
ایجاد دالانھای متعدد می کند. زنبورھای بالغ با نفوذ نور غیر مستقیم خورشید به درون سالن ھا شروع به
تخم ریزی نمایند.
٣. کنه ھا: کنه ھا می توانند خسارت چشمگیری به بذر موجود در کمپوست بزنند، علاوه براین با تغذیه از
قارچ باعث ایجاد حفره ھایی در سطح قارچ ھا می شوند. کنه ھا معمولاً ھمراه کاه و کلوش ، کود مرغی، و
خاک پوششی پیت و یا به وسیله کمپوست ھای غیر استاندارد وارد سالنھا می شوند. کنه ھا با تغذیه از
مسلیوم قارچ خسارت شدیدی وارد می کنند و ھمچنین کنه ھا ناقل ویروس ھای قارچ خوراکی می باشند.
شرایط غیرھوازی، افزایش رطوبت نسبی بسترھا شرایط را برای گسترش و افزایش جمعیت کنه ھا فراھم
می نماید.
٤. نماتُدھای انگل: ٣ دسته نماتد معمولاً در محیط ھای پرورش قارچ خوراکی مشاھده می شود عبارتند
از :
الف- نماتُدھای ساپروفیت (نماتُدھای آزاد) ب- نماتُدھای شکارچی ج- نماتُدھای انگل
نماتُد انگل خسارت شدیدی به محصول وارد می کند و باعث کاھش رشد مسلیوم قارچ در کمپوست و بروز
آلودگی ثانویه به وسیله باکتری ھا می شود. در صورتیکه خاک پوششی یا کمپوست پاستوریزه نشده
باشد خسارت شدیدتر می شود.
» بیماری فیزیولوژیکی «
بیماری تاج خروسی: در این بیماری اسپُرُُفُر (اسپرھایی که وجود دارند) حالت غیرعادی پیدا می کند، تیغه
ھا کوچک شده و در روی سطح کلاھک قارچ تشکیل می شود و یا در ھین تغییر شکل دادن حالت باز مثل
تاج خروس پیدا می کند. این بیماری عمدتاً در اثر ورود حاصل از سوزاندن روغن و ذغال در اطراف سالن ھا
به وجود می آید. چنانچه کلاھک قارچ در مراحل اولیه تشکیل در معرض بخار یا گازھای ناشی دُز بالای قارچ
کُش از مصرف قارچ کش ھا یا گازھای ضدّعفونی کننده قرار گیرد نیز دچار تغییر شکل خواھد شد، زیرا این
مواد سبب اختلال در رشد کلاھک و تیغه ھا می شود.
٦
روش ھای کنترل بیماری:
الف- دستکاری شرایط محیطی: ھوادھی صحیح و اجرای دقیق آبیاری (رطوبت)، کنترل حرارت، رطوبت و
٢Co غلظت
ب- روش فیزیکی: پاستوریزاسیون خاک پوششی به وسیله بخار آب و اشعه تابی با طول موج کوتاه.
ج- مبارزه شیمیایی: استفاده از سمّ پُرُکُلوراز مَنگَنِز و کاربرد مواد کُلُردار.
د- کنترل بیولوژیکی: به کارگیری باکتری ھای آنتاگونیست علیه بیماری لکه قھوه ای. در مبارزه بیولوژیک باید
ھیچ مانعی برای باکتری ھای آنتاگونیست وجود نداشته باشد. با یکبار مصرف باکتری ھای آنتاگونیست در
خاک پوششی کنترل قابل قبولی را بدست می آورد، باکتری ھای آنتاگونیست برای قارچ ھای خوراکی مضر
نبوده و مقدار محصول را کاھش نمی دھند، سازگاری با سایر روش ھای کنترلی دارد
» بیماری ھای ویروسی «
مجموعه ای از چند ویروس موجب بیماری خطرناک در قارچ خوراکی می شود که تحت نامھای بیماری
و بیماری خشکیدگی قارچ در منابع گزارش شده است. این بیماری X قھوه ای، بیماری ساقه آبکی، بیماری
موجب خسارت شدید به محصول قارچ در بسترھا می شود. معمولاً ساقه قارچ بیمار در اثر بیماری کشیده و
قارچ به شکل چوب طبل یا بشکه ای شکل در می آید. . کلاھک قبل از موعد باز می شود. باید توجه داشت
که باز شدن قبل از بلوغ تیغه ھای کلاھک قارچ و دراز شدن ساقه قارچ ممکن است در اثر عوامل زیست
محیطی و زراعی نیز به وجود آید.
بیماری ویروسی ممکن است علائم مشخصی نداشته باشد اما کاھش میزان محصول در واحد سطح شاید
بھترین و مشخص ترین علامت بیماری باشد. ویروس باعث ضعیف شدن و کاھش مسلیوم قارچ می شود.
انتقال ویروس ھا از طریق اسپُراسپان به راحتی صورت می گیرد. لاروھا، زنبورھا و کنه ھا به عنوان ناقلان
ویروس ھای قارچ خوراکی در منابع گزارش شده اند.
یروس ھای قارچ خوراکی در منابع گزارش شده اند.
٧
» بیماری ھای باکتریایی «
در اثر بالا بودن رطوبت نسبی بیش از ٨٠ % و دمای ١۶ تا ٢۵ درجه سانتیگراد به سرعت باعث این بیماری
می شود و در نھایت موجب تقلید کمیت و به خصوص کیفیت می شود.
مھمترین بیماری ھای باکتریایی:
١. بیماری لکه قھوه ای قارچ خوراکی: عامل بیماریزای این بیماری باعث ایجاد لکه ھای زرد کمرنگ بر
روی کلاھک و پایه می شود، لکه با گذشت زمان قھوه ای تیره و شکلاتی می شوند.
٢. بیماری لکه باکتریایی تیره: در اثر این بیماری لکه ھای روی کلاھک و حتی ساقه به شکل فرورفته
یا حالت لزج ظاھر می شود.
٣. بیماری تیغه ھای اشک ریز
٤. بیماری مومی شدن قارچ
راه ھای انتقال بیماری:
١. منابع اولیه آلوده کننده ( خاک پیت، سنگ آھک، سنگ گچ )
٢. منابع ثانویه شان کلاھک ھای بیمار، دست ھا و کفش ھای کارگران، سبدھا، چاقوھا (کاترھا)،
مگس ھا و کنه ھایی که به عنوان آفت محصول قارچ می باشند.
از مھم ترین قارچ ھای ھرز می توان به موارد زیر اشاره کرد:
الف- کپک قھوه ای: مسلیوم قارچ به صورت توده سفید رنگ بر روی سطح خاک پوششی و کمپوست
بسترھا دیده می شود. در نقاط آلوده خاک پوششی قارچ خوراکی قادر به رشد نبوده و در نتیجه محصول
کاھش پیدا می کند.
ب- کپک سبز و آبی: با ترشح مواد سمّی از تولید قارچ خوراکی در نقاط آلوده جلوگیری می کند.
ج- کپک سبز زیتونی: این قارچ عمدتاً بر روی کمپوست رشد می کند و ھرگز در روی خاک پوششی به
رشد و نمو نمی پردازد. این کپک به وسیله تولید اندام ھای باردھی سبز زیتونی خود که به اندازه نخود و
دارای زوائد فراوانی است قابل تشخیص و شناسایی می باشد.
٨
د- کپک آتشی: بعد از ضدّعفونی سالن ھا چنانچه کمپوست مصرف شده در اطراف یا در سالن ھا برای
مدتی باقی بماند افزایش می یابد و مسلیوم در ابتدای رشد به رنگ سفید کرمی است. اما به زودی رنگ
نارنجی به خود می گیرد. اگر باعث آلودگی شود کنترل آن بسیار مشکل است.
ھ- قارچ ھای ھرز کلاھک دار: این قارچ در کمپوست با ساقه ھای دراز و کلاھک ھای نازک دیده می
شوند و به صورت یک توده سیاه رنگ تبدیل می شوند. قارچ ھای مذبور یا خارج کردن مواد غذایی از
کمپوست برای کسب مواد غذایی با مسلیوم قارچ خوراکی رقابت می کنند و بدین ترتیب باعث عدم رشد
اسپان و کاھش عملکرد می شود. اسپُرھای آن به وسیله جریان ھوا پخش می شوند و کمپوست را
اشغال می کنند
بیماری ھا:
١. بیماری قارچی وِرتِسلیومی (حباب خشک = جوش خشک) :
علایم مشخصه این بیماری ظھور نقاط آب سُخته در روی کلاھک قارچ و تبدیل آنھا به لکّه ھایی به رنگ
قھوه ای مایل به خاکستری است. اگر آلودگی در مراحل اولیه رشد قارچ صورت گیرد باعث بدشکلی کلاھک
و کاھش بازارپسندی می شود. در مراحل پیشرفته بیماری کلاھک قارچ چروکیده شده و بافت آن حالت
چرمی به خود می گیرد. منابع اصلی آلودگی اولیه را بقایای کمپوست اطراف سالنھا یا اسپُر موجود در
فضای سالن محل رشد و پرورش قارچ تشکیل می دھند. اندام ھای آلوده کننده قارچ ممکن است به
وسیله ترشحات آب آبیاری روی کلاھک قارچ قرار گیرد و به وسیله مگس ھا و حشرات دیگر به سایر نقاط
بستر منتقل شود. رشد و نمو این بیماری در حرارتھای بالاتر از ٢٨ درجه سانتیگراد حاصل می شود، تھویه
نامناسب، رطوبت نسبی بالا توسعه بیماری را افزایش می دھد به منظور جلوگیری از آلودگی قارچ ھای
سالم باید بلافاصله پس از چیدن قارچھای آلوده را از بین برد. در صورت رعایت کامل بھداشت زراعی و
مشاھده بیماری در بسترھا حرارت سالن را به کمتر از ١۴ درجه سانتیگراد کاھش می دھیم.
٢. بیماری قارچی دُنبلان کاذب: این بیماری بیشتر اوقات به عنوان رقیب قارچ خوراکی به شمار رفته
است تا به عنوان یک قارچ انگل. معمولاً مسلیوم قارچ به صورت توده ای پنبه ای شکل در سطح بستر قارچ
در سالن ھا دیده می شود. این توده پنبه ای شکل به سرعت افزایش حجم پیدا کرده، به رنگ صورتی
متمایل به قھوه ای در می آید و به شکل اندامی چروکیده و رویشی شبیه به مغز گاو یا دنبلان را پیدا می
٩
کند. در بسترھای آلوده بوی نامطبوعی استشمام می شود. کاھش چشمگیری در میزان محصول به
خصوص در نقاط آلوده بستر دیده می شود، مھم ترین روش کنترل این بیماری پیشگیری است. افزایش
رطوبت بسترھا و حرارت بالاتر از ٢٠ درجه سانتیگراد بعد از مصرف خاک پوششی و تھویه کم ھمراه با
رطوبت نسبی بالا.
٣. بیماری قارچی سفیدک (تارعنکبوتی): مسلیوم قارچ به صورت پوشش رویشی سفید رنگ
ابریشمی روی سطح خاک پوششی بسترھا را می پوشانند. مسلیوم قارچ در سطح خاک پوششی به ھر
طرف گسترش یافته و در مسیر حرکت خود تمام سطح بسترھا را می پوشاند. مسلیوم مُسِن و پیرتر از
حالت ابریشمی به صورت پوشش سفید رنگ تغییر حالت می دھد. قارچ ھای مورد حمله رنگ خود را از
دست داده و حالت آبکی فرم پیدا می کند. عمده ترین منبع آلودگی اولیه این بیماری خاک پوششی است.
بنابراین پاستوریزاسیون دقیق خاک پوششی بسیار ضروری است. در فواصل زمانی متعدد که بیماری در
سالن ھا ظاھر می شود خاک پوششی و نقاط آلوده باید به وسیله فُرمالین ضدعفونی شود. معمولاً
عملیات ضدّعفونی سرعت پیشرفت بیماری را کاھش داده یا از آن جلوگیری می کند.
٤. بیماری قارچی حباب تر (جوش تَر): مھم ترین علایم این بیماری گسترش یا توسعه بافت مزمحل
شده بر روی اندام باردھی که در ابتدا سفیدرنگ و پنبه ای بوده و با گذشت زمان به رنگ قھوه ای در می
آید.
۵. قارچ ھای ھرز یا رقیب: گروه زیادی قارچ ھای ھیفومسیت که به اصطلاح کپک نامیده می شود، بر
روی بسترھای قارچ مشاھده می شوند این قارچھا در سالن ھای پرورش بسیار بوده و عمدتاً به نام قارچ
ھای رقیب یا ھرزه نامیده شدند، این قارچ ھا از نظر سرعت جذب مواد غذایی و قدرت تطبیق با شرایط
اکولوژیکی قارچ خوراکی برتری داشته و می تواند به سرعت بر روی بستر مستقر شوند و یا اینکه مستقیماً
از رشد مسلیوم قارچ خوراکی جلوگیری کند. با جذب مواد غذایی و در نتیجه محصول به طور غیر مستقیم
کاھش می دھد.
١٠
پراکنش عوامل مختلف بیماریزایی قارچی و کپک ھای رقیب به شرح زیر است:
١- عوامل قارچی که عمدتاً در کمپوست دیده می شوند. در این گروه کپک ھای سبز زیتونی، قارچ
ھای رقیب کلاھدار، کپک ھای سبز، پنی سیلیوم، آسپرژیلوس، کپک ھای زرد. و کپک ھای دیگر
وجود دارند. Rhizopos و ریزُپُس Mucor مانند موکُر
٢- عوامل قارچی که در خاک پوششی و کمپوست یافت می شود. این گروه شامل کپک سفید ،
قھوه ای است
٣- عوامل قارچی که در سطح یا داخل خاک پوششی یا در روی اندام ھای باردھی دیده می شود.
در این گروه عواملی مانند عامل کپک دارچینی، عامل حباب خشک، عامل حباب تَر، عامل
مولدھای بیماری تارعنکبوتی و عامل کپک صورتی وجود دارند.
» بیماری ھای قارچی «
در این زمینه ٢ گروه بیماری به شرح ذیل از اھمیت خاصی برخوردارند.
بیماری ھایی که در اثر عوامل زنده ایجاد می شوند.
بیماری ھایی که در اثر اختلالات ژنتیکی و مطلوب نبودن شرایط محیطی در سالن
ھای پرورش قارچ ظاھر می شود.
بیماری ھای گروه اول نسبت به گروه دوم از اھمیت بیشتری برخوردارند و در صورت بی توجھی به آنھا می
توانند بخش عمده ای از محصول را از بین ببرند. عوامل زنده نیز از لحاظ وارد نمودن خسارت کیفی و کمّی
بر محصول به دو دسته تقسیم می شوند:
١.موجوداتی که به صورت عامل بیماریزا (پاتوژن) مستقیماً به قارچ حمله کرده و از آن به عنوان میزبان و
محیط رشد استفاده می کنند و سرانجام باعث از بین رفتن محصول می شوند، در این گروه قارچ ھا باکتری
ھا و ویروس ھا قرار می گیرند.
٢. عوامل رقیب که با نابودکردن محیط رویشی به طور غیر مستقیم باعث بروز خسارت در قارچ می شود.
بروز عوامل بیماریزا خصوصاً در مواقعی که بستر کشت ضدعفونی کامل نشده باشد و یا زمانیکه کشت
درون کیسه ھا به صورت فشرده انجام شود بیشتر است.
١١
تفسیر و تعبیر علایم یک بیماری در تولید و پرورش قارچ دو عامل زیر است:
١. چگونگی رشد و توسعه محصول در زمان وقوع بیماری
٢. راه ورود عوامل بیماریزا به محیط پرورش که با دانستن آن می توان به منبع آلودگی پی برد.
به طور کلّی ۵ ناقل عمده برای آلودگی در محیط ھای پرورش قارچ باید در نظر داشت:
١.کارکنان سالن ھای محیط کِشت
٢. ھوا
٣. مواد استفاده در بسترھای کِشت
۴. اِسپان
٥. ابزار و تجھیزات مورد استفاده
بیماری ھای اِسپان قارچ خوراکی:
ClalosPorium ٦. کلادُس پُریوم Aspergillus ١. اسپُرژیلوس
Epicocum ٧. اپی کُکُم Penicillium ٢. پِنی سِلیوم
HelminThosPorium ٨. ھِلمین توس پُریوم Fusarium ٣. فوزاریوم
SporenDonema ٩. اسپُرین دونیما Alternaria ٤. آلترناریا
Nourouspora ٥.نورُسپُرا
١٢
بررسي اثر كاربرد ضايعات برگ خرما و نیتروژن بر روي میزان محصول قارچ صدفي گونه
Hypsizygus ulmarius
خلاصه:
قارچ صدفي داراي خواص دارويي و مواد غذايي مفید مانند پروتئین ھا ،عناصر غذايي و انواع ويتامین
است . اين قارچ از لحاظ نیاز غذايي ساپروفیت و نیازمند سلولز و ھمي سلولز مي باشد. اين قارچ در
محیط مصنوعي با تنظیم میزان رطوبت، درجه حرارت و بستر مناسب پرورش داده مي شود .بنا بر اين از
اين طريق میتوان از ضايعات كشاورزي نھايت استفاده را نمود و از آلودگي محیط زيست جلوگیري كرد،
ضمن اين كه منبع درآمد اقتصادي خوبي نیز مي باشد.
به منظور مطالعه اثر استفاده از ضايعات برگ خرما و نیتروژن در بستر پرورش بر روي میزان عملكرد
محصول قارچ صدفي گونه اولماريوس، آزمايشي در بخش باغباني دانشگاه كشاورزي و منابع طبیعي
رامین انجام گرديد. اين آزمايش در دو مرحله و در قالب طرح كاملاً تصادفي به اجرا درآمد. در مرحله اول
مواد تشكیل دھنده بستر پرورش در دوسطح (كاه گندم، كاه گندم ھمراه با ضايعات برگ خرما به نسبت
سه به يك) و ھشت تكرار مورد آزمايش قرار گرفتند. در پايان مرحله اول پس از برداشت، با بكار بردن
نیتروژن ھر كدام از تیمارھاي مرحله اول به دو دسته (بدون مصرف نیتروژن، مصرف نیتروژن به میزان ده
گرم در لیتر) با تكرارھاي مساوي تقسیم شده وآزمايش به صورت فاكتوريل اجرا گرديد.
نتايج حاصل از تجزيه واريانس نشان داد كه تركیبات مختلف بستر كشت در برداشت اول بر میزان
عملكرد معني دار نبود، اگرچه در برداشت دوم مشخص گرديد كه میانگین عملكرد تیمار كاه گندم بیشتر
از تیمار كاه گندم ھمراه با ضايعات برگ خرما مي باشد (در سطح احتمال ١درصد).تیمار نیتروژن در چین
دوم اثري بر روي میزان محصول نشان نداد. بررسي اثرات متقابل نیز نشان داد كه تیمار كاه گندم بدون
مصرف نیتروژن نسبت به ساير تیمارھا عملكرد بیشتري را دارا مي باشد.
واژه ھاي كلیدي: كاه گندم، ضايعات برگ خرما، محلول پاشي نیتروژن و قارچ صدفي
١٣
مواد و روش ھا :
اين تحقیق دراتاق رشد ٣ گروه باغباني دانشگاه كشاورزي ومنابع طبیعي رامین در زمستان سال ٨٣
انجام گرفت. آزمايش در قالب طرح كامل تصادفي ٤ در دو مرحله انجام گرفت:
درمرحله اول دو تیمار در ھشت تكرار اجرا شد:
١-كاه گندم
٢-كاه گندم ھمراه با ضايعات برگ خرما
پس از برداشت اول با توجه به مصرف يا عدم مصرف نیتروژن ،ھركدام از تیمارھا به دو تیمار با تكرار
مساوي تفكیك شدند. آزمايش در مرحله دوم به صورت فاكتوريل اجرا شدكه تیمارھا به شرح زير بودند:
١-كاه گندم بدون مصرف نیتروژن
٢-كاه گندم ھمراه با مصرف نیتروژن
٣-كاه گندم به اضافه ضايعات برگ خرما بدون مصرف نیتروژن
٤-كاه گندم به اضافه ضايعات برگ خرما ھمراه با مصرف نیتروژن
در ابتدا ديوارھا و كف سالن پرورش شستشو داده شد . ھمچنین آثار دوره قبلي پرورش قارچ جمع
آوري گرديد. سپس به وسیله قارچ كش بنومیل ٥ (به میزان ١٠ گرم در لیتر)ديوارھا ، سقف و كف سالن
كاملاً ضدعفوني گرديد.كاه گندم استفاده شده در آزمايش از بسته ھاي كاه مزارع گندم مزرعه آزمايشي
دانشگاه تامین گرديد . ھمچنین برگ خرماي مصرفي از برگھاي سبزنخلستان دانشگاه تھیه وبعد ازخشك
كردن و قطعه قطعه كردن به طول ١ تا ٢ سانتیمتر،مورد استفاده قرار گرفت . برگ ھاي خرماي جمع آوري
مواد مصرفي بستر نیز در ھنگام pH. شده فاقد ھرگونه عامل بیماري به ويژه عوامل قارچي بودند
جوشانیدن كنترل وبین ٦ تا ٧ تنظیم گرديد .
٧ كیلوگرم و براي ھر كیسه ٢٠٠ گرم اسپاون / در زمان پر كردن كیسه ھا وزن متوسط ھركیسه ٥
مصرف گرديد .در تیمارھاي حاوي ضايعات برگ خرما نسبت وزني كاه گندم به برگ خرما ٣ به ١ بود .درجه
حرارت و رطوبت محیط پرورش در زمانھاي مورد نیاز به ترتیب به وسیله ھیتر برقي و پاشیدن آب به كف و
ديوارھاي سالن تامین گرديد. نیتروژن مصرفي از منبع اوره به میزان ١٠ گرم در لیتر تامین شد كه پس از
برداشت اول به صورت محلول بر روي كمپوست ھاي داراي تیمار نیتروژن پاشیده شد .برداشتھا شامل دو
مرحله بودند كه پس از برداشت محصول ھر بستر قارچ (كیسه ھاي كشت)، در كیسه ھاي پلاستیكي
كوچك كه از قبل كد گذاري شده بود، قرار داده شد و توزين گرديد.
١٤
نتايج و بحث:
براي تجزيه داده ھا استفاده گرديد. نتايج Mstatc پس از جمع آوري داده ھاي به دست آمده از نرم افزار
تجزيه واريانس برداشت اول نشان داد كه بین سطوح مختلف بستركشت تفاوت معني داري وجود
( ندارد.(جدول ١
در برداشت دوم نیز مشخص گرديد كه میانگین عملكرد تیمار كاه گندم بیشتر از تیمار كاه گندم ھمراه
با ضايعات برگ خرما مي باشد (در سطح احتمال ١درصد). ھمچنین پس ازمصرف نیتروژن بعد از برداشت
اول ، باز ھم تفاوت معني داري بین سطوح مختلف مصرف نیتروژن وجود نداشت وھمچنین اثر متقابل دو
( فاكتور نیز معني دار نبود . (جدول ٢
طبق تجزيه و تحلیل ھاي فوق بر روي دو برداشت و ھمچنین بررسي میانگین عملكرد ھر تیمار به
صورت جداگانه بھترين بستركشت براي پرورش قارچ صدفي گونه ھايپسیزيگوس اولماريوس تیمار كاه
گندم بدون مصرف نیتروژن میباشدكه بیشترين راندمان بیولوژيكي را در میان ٤ تیمار دارا بوده است .
جدول ١- جدول تجزيه واريانس عملكرد محصول در برداشت اول
محاسبه F منابع تغییر درجه آزادي مجموع مربعات میانگین مربعات
شده
٤/٦٣ ٨١٩٣٩ ٨١٩٣٩ تركیبات بستر ١
ns
١٨٧٥٣/ ٣٥٧ ٢٦٢٥٤٧ خطا ١٤
غیرمعني دار =ns
١٥
جدول ٢- جدول تجزيه واريانس عملكرد محصول در برداشت دوم
F منابع تغییر درجه آزادي مجموع مربعات میانگبن مربعات
محاسبه شده
٣٥١٥٦ ٣٥١٥٦ تركیبات بستر ١
١٣/٨٣٧
١/٦٨ ٤٢٢٥ ٤٢٢٥ كاربرد نیتروژن ١
ns
١/١٩ ٣٠٢٥ ٣٠٢٥ تركیبات بستر ١ × نیتروژن
ns
٢٥٤٠/٦ ٣٠٤٨٨ خطا ١٢
به ترتیب معني دار در سطح احتمال ٥ و ١ درصد = و ، غیرمعني دار = ns
١٦
منابع:
١-محمدي گل تپه،الف. و الف. پورجم. ١٣٧٩ . اصول پرورش قارچ ھاي خوراكي. انتشارات دانشگاه تربیت
مدرس.تھران. ٥٥٦ صفحه
2 برگرفته از تحقیقات گروه باغباني دانشگاه كشاورزي و منابع طبیعي رامین در زمستان سال ٨٣ .
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر